background

Dərin vena trombozu (DVT)

Dərin venaların trombozu (DVT) Nədir?

Damarlarda, ən çox ayaq damarlarında qan laxtalanmasının tibbi adı dərin venaların trombozudur (DVT). “Venoz tromboembolizm” və ya VTE kimi də tanınan patologiya əslində həm də ağciyər emboliyasını və ya ağciyərlərdə qan laxtalanmasını ifadə edir. Hər iki şərt bir-biri ilə sıx əlaqəli olduğundan bu söz işlədilir. Bundan əlavə, onların müalicəsi və qarşısının alınması da bir-biri ilə sıx əlaqəlidir.

Dərin damardakı qan laxtalanması və ya tromb dərin damar trombozu kimi tanınır. Onlar ən çox ayaqda olur. Bununla belə, onlar qolda və ya bədənin başqa bir yerində də görülə bilər. Laxtalanmanın bir parçası olan emboliya, ayrılıb ağciyərlərə (PE) sıçraya bilər. Bu, bütün ağciyərə və ya onun yalnız bir hissəsinə qan axınını dayandıra bilər. PE həyati təhlükəsi olan ciddi bir vəziyyətdir.

Ailədə qan laxtalanması, varikoz damarları, xərçəng, piylənmə, cərrahiyyə əməliyyatı tarixi, hərəkətsizlik, doğuşa nəzarət həbləri və varikoz damarları əsas risk faktorudur. Ancaq əksərən heç bir səbəb aşkar edilmir. Xəstələrdə DVT-nin ən çox görülən simptomları əl, ayaq və ya digər yerlərdə narahatlıq, ödem və qızartıdır. DVT-nin bəzən heç bir simptomu olmur. Laxtalar zamanla öz-özünə həll oluna bilər və ya problemlər yarada bilər. Qan laxtasının ən çox görülən iki yan təsiri post-trombotik sindrom və xroniki venoz çatışmazlıqdır.

Ayaq damarında qan laxtalanmasından sonra xroniki venoz çatışmazlıq inkişaf edə bilər. Bu, damarın işləmə qabiliyyətinin azaldığını bildirir. Bu xroniki xəstəlik səbəbiylə qan ürəyə qayıtmaq yerinə uzun müddət damarda yığılır. Ayaq ağrısı və şişkinlik tipik simptomlardandır.

Ayaq damarında qan laxtalanması potensial olaraq posttrombotik sindromla nəticələnə bilər. Ağrı, ödem və qızartıya səbəb olan xroniki bir problemdir. Yaralar və xoralar da inkişaf edə bilər. Bütün bu simptomlar nəticəsində gəzmək və gündəlik fəaliyyətlərlə məşğul olmaq çətinləşə bilər.

Dərin venaların trombozu diaqnozu necə qoyulur?

Anamnez və fiziki müayinəyə əlavə olaraq digər diaqnostik üsullar da həyata keçirilə bilər, məsələn:

  • Dupleks ultrasəs. Bu ağrısız proses zamanı zədələnmiş nahiyəyə ultrasəs geli çəkilir. Monitorda qan axınının görüntüsü izlənilir. DVT üçün ən çox icra olunan mayinə üsulu dupleks ultrasəsdir.
  • Laborator analizlər. Qanın laxtalanması və digər problemləri yoxlamaq üçün qan testləri aparıla bilər.

Dərin vena trombozunun müalicə üsulları hansılardır?

Venoz xəstəliklər üzrə ixtisaslaşan invaziv radioloqlarımız aşağıdakılardan asılı olaraq xüsusi müalicə metoduna qərar verəcək:

  • Neçə yaşınız var?
  • Sizin ümumi sağlamlıq vəziyyətiniz və tibbi keçmişiniz
  • Neçə müdətdir ki, xəstəsiniz?
  • Laxtanın olduğu yer
  • Müəyyən bir dərmanı, əməliyyatı və ya terapiyanı qəbul edə bilmək qabiliyyətiniz
  • Vəziyyətin gözlənilən müddəti
  • Seçiminiz və ya təklifiniz

Müalicələr laxtanın böyüməsini dayandırmaq, qan laxtasının ağciyərlərə (PE) keçməsinin qarşısını almq, başqa bir qan laxtasının əmələ gəlməsi ehtimalını azaltmaq və PTS-nin inkişafını dayandırmaq məqsədi daşıyır.

Müalicə seçimlərinə aşağıdakılar daxildir:

  • Antikoaqulyantlar və ya qan durulaşdırıcılar.
  • Diaqnoz qoyulduqdan sonra mümkün qədər ən qisa müddətdə hərəkətə keçin.
  • Həkiminiz məsləhət görürsə, kompression və ya elastik corablar geyinin
  • Qan laxtalarını həll edən fibrinolitiklər və ya trombolitiklər. Bu dərmanlar qan laxtalarını həll etmək üçün istifadə olunur. İnvaziv radioloq minimal invaziv endovaskulyar prosedur olan Kateterlə İstiqamətlənmiş Trombolizdən (CDT) istifadə edərək dərmanı birbaşa laxtalanmaya tətbiq edə bilər. Bu, adətən bir günlük prosedurdur və düzgün qiymətləndirilmiş xəstələrdə DVT-nin simptomlarını və ağırlaşmalarını yaxşılaşdırır.
  • Laxta vakuumu. Bunlar kiçik (qələm genişliyindən az) cihazlardır. İnvaziv radioloq tərəfindən laxtanın olduğu venaya birbaşa daxil edilərək laxtanı oradan çıxarar və sonra normal qan axınının bərpasına imkan verir.
  • Aşağı vena kavada filteri. Qanı bədəndən ürəyə daşıyan böyük bir damar olan aşağı boş venanın içərisinə bir filter daxil edilir. Bu filter, laxtaların ürəyə və ağciyərlərə daxil olmasının qarşısını alır.