Varikoz qanaxması

Varikoz qanaxması nədir?

Varikozlar anormal şəkildə genişlənmiş damarlardır. Yemək borusu varikozları yırtılaraq qanaya bilər və bu tip qanaxma adətən ölümlə nəticələnə biləcək əhəmiyyətli bir tibbi təcili vəziyyətdir. Varikoz qanaxması - mədə-bağırsaq traktının digər yerlərinə əlavə olaraq yemək borusu, mədə və düz bağırsaqdakı varikozlardan qaynaqlanan qanaxmanı təsvir etmək üçün istifadə edilən termindir. Qanayan varikozların gələcəkdə yenidən qanaxma ehtimalı var.

Damarlar adətən oksigensiz qanı bir orqandan ürəyə daşıyır. Varikozlar isə tıxanmış damarlar qanın orqandan çıxmasına mane olduqda baş verir. Varikoz qanaxması ən çox portal hipertenziyadan qaynaqlanır.

Qanı qarından boşaldan bir damar sistemi olan portal sistemdə portal hipertenziya zamanı təzyiq artır. Portal vena işləyə bilmədiyi üçün qan qarın boşluğundan digər damarlar vasitəsilə çıxmağa çalışır, bu da qan təzyiqinin yüksəlməsinə səbəb olur. Bu damarlar genişlənir, zəifləyir və asanlıqla qanaxmaya meylli olur. Bu anormal damarlar yerləşdiyi yerdən asılı olaraq yemək borusu varikozlarına, düz bağırsağın varikozlarına, retroperitoneal qanaxmalara və caput medusae - meduza başına (qarın dərisinin altındakı genişlənmiş damarlar) səbəb ola bilər.

Risk faktorları

Adətən qaraciyər xəstəliyindən sonra meydana gələn portal hipertenziya varikoz qanaxma ilə nəticələnir. Aşağıdakılar varikoza səbəb ola biləcək portal hipertenziya üçün risk faktorlarıdır:

• Aşağıdakıların səbəb ola biləcəyi Sirroz:
  • Alkoqoldan istifadə
  • Hepatit B və ya C infeksiyası
  • Qaraciyərin uzun müddətli iltihabı
  • Hemokromatoz və ya həddindən artıq dəmir yükü
• Konjestif ürək çatışmazlığı
• Arteriovenoz malformasiyalar (AVM)
• Hiperkoaqulyasiya vəziyyətləri

Simptomlar

Varikozlar, caput medusae (qarın dərisi altında genişlənmiş damarlar) istisna olmaqla, endoskopiya olunmadan görünmür və qanaxma vermədikcə asimptomatik olur. Varikoz qanaxma əlamətlərinə aşağıdakılar daxildir:

• Qan qusma
• Qanlı və ya qara nəcis
• Başgicəllənmə
• Solğun dəri
• Aşağı qan təzyiqi

Varikoz qanaxmaya səbəb olan şərtlər aşağıdakı simptomları yaradır:

• Assit (qarın boşluğunda maye)
• Qaraciyər ensefalopatiyası (qarışıqlıq)
• Splenomeqaliya və ya genişlənmiş dalaq
  • Nəticədə trombositlər azalır, sol qarın ağrısı və ya dolğunluq ola bilər
• Sarılıq və ya saralmış dəri
• Asan qanaxma və ya göyərmə
• Zəiflik
• Çəki itirmək
• Qarın ağrısı

Diaqnoz

Xüsusən də qaraciyər xəstəliyi anamnezi və ya qaraciyər xəstəliyi üçün risk faktorları varsa, qanlı qusma və ya qanlı/qara nəcis mədə-bağırsaq qanaxmasını göstərə bilər. Varikozlar qanaxmadan əvvəl, yemək borusu, mədə və onikibarmaq bağırsağı birbaşa yoxlamaq üçün endoskopiya ilə diaqnostika edilə bilər.

Müalicələr

• TİPS
• BRTO və ya PARTO